Các chòm sao

Go down

Các chòm sao

Bài gửi  phamle_long on Sun May 27, 2007 6:51 pm

Một hạn chế của tài liệu này là hầu như không có hình vẽ. Lý do này xuất phát từ thực tế là nếu đưa nhiều hình vẽ vào sẽ khiến cho dung lượng của tài liệu rất lớn và gây khó khăn cho việc quản lý tài liệu trực tuyến. Hạn chế này sẽ được giải quyết như sau :

• Các tài liệu về danh sách và bản đồ sao sẽ được đưa vào dưới dạng đường link tới một số trang web trên mạng

• Các hình vẽ minh họa trong phần 2 và phần 3 các bạn có thể tham khảo trong topic “Bạn có biết (bí ẩn các vì sao)” do anh kho_khan lập theo địa chỉ sau

http://ttvnol.com/thienvanhoc/273027/trang-1.ttvn

Trong trang 1 và 2 của topic có rất nhiều ảnh minh họa các khái niệm về tọa độ trời và Hoàng Đạo

Nếu bạn có ý kiến bổ xung, chỉnh sửa nội dung tài liệu thì xin gửi bài vào topic

Hỏi và đáp về thiên văn học
http://www.ttvnol.com/thienvanhoc/184093.ttvn



Dưới đây là mục lục các nội dung sẽ trình bày

1 Sự hình thành ý thức về các chòm sao 4
1.1 Ptolemy tổng hợp 48 chòm sao có tên theo truyền thuyết Hy Lạp 5
1.2 Sự phân chia các chòm sao mới ở bầu trời phương Nam 7
1.3 Sự phân chia các chòm sao mờ ở bầu trời phương Bắc 8
1.4 Sự phân chia các chòm sao mờ ở bầu trời phương Nam 8
1.5 Việc công bố danh sách chính thức của Tổ Chức Thiên Văn Quốc Tế 9
2 Các hệ tọa độ thiên văn 11
2.1 Một số khái niệm về tọa độ trời 11
2.2 Equatorial Coordinate System : Hệ tọa độ tuyệt đối 12
3 Các chòm sao Hoàng Đạo 13
3.1 Sự hình thành khái niệm về các cung Hoàng Đạo 13
3.2 Ảnh hưởng của hiện tượng tuế sai đến các cung hoàng đạo 14
3.3 Sự tương ứng giữa các cung Hoàng Đạo và các chòm sao Hoàng Đạo 15

_________________
nhóc funny hêhhêhhhêhhêhêh
avatar
phamle_long
Ê-đi-sơn Thái Nguyên đóa nha
Ê-đi-sơn Thái Nguyên đóa nha

Nam Tổng số bài gửi : 1040
Age : 24
Nơi sinh : từ cát bụi
Tính cách : dở dở ương ương
Nghề nghiệp/Sở thích : nghe nhạc
Registration date : 25/03/2007

Xem lý lịch thành viên http://360.yahoo.com/?rfs=msgr&rfp=event%3DToolBar%26dest%3DMing

Về Đầu Trang Go down

Re: Các chòm sao

Bài gửi  phamle_long on Sun May 27, 2007 6:52 pm

1 Sự hình thành ý thức về các chòm sao

Hàng đêm, những câu truyện trong thần thoại Hy Lạp cứ tái hiện trên bầu trời phương Bắc. Perseus cứu Andromeda, Orion đối đầu với con bò mộng Taurus, Chiếc tàu Argos chở Jason và những người bạn đi lấy lại bộ lông cừu vàng … Những truyền thuyết trên được diễn tả bằng các ngôi sao với những đường nối tưởng tượng – các chòm sao (constellation).

Các chòm sao, các đường nối giữa các vì sao đều xuất phát từ trí tưởng tượng của con người. Tên gọi các chòm sao, các ngôi sao cùng với những truyền thuyết thần thoại được hình thành trong một thời gian dài và là khác nhau giữa các khu vực địa lý. Khái niệm và tên gọi của các chòm sao bắt nguồn từ những nhà hàng hải giữa biển khơi xa thẳm, từ những người lữ hành trên hoang mạc mênh mông với mục đích có được những tín hiệu chỉ đường; từ những người nông dân với mong muốn xác định thời vụ, từ những người mục đồng đêm đêm làm bạn với bầu trời sao …

Ngày nay, khoa học đã chỉ ra rằng những đốm sáng nhỏ bé, lung linh kia chính là những quả cầu khí khổng lồ có khả năng tự phát sáng tương tự như Mặt Trời của chúng ta và khoảng cách giữa chúng thì phải được biểu diễn thông qua tốc độ của ánh sáng. Tuy nhiên những điều trên chưa có trong quan niệm của nhân loại cách đây hàng ngàn năm. Sự gần nhau về mặt biểu kiến của các ngôi sao đã hình thành nên những khái niệm như : hình chữ W (hay chữ M) của chòm Thiên Hậu - Cassiopea, hình vuông của chòm Phi Mã – Pegasus, hình lưỡi liềm của chòm sao Sư Tử - Leo …

Danh sách 88 chòm sao chính thức được sử dụng trong thiên văn học hiện đại được phát triển từ 48 chòm sao được đề cập đến trong tác phẩm Almagest của nhà thiên văn Hy Lạp cổ đại Ptolemy. Cùng với sự phát triển của tri thức nhân loại, trong thời gian dài từ những năm đầu công nguyên đến cuối thế kỷ 18, danh sách trên dần dần được bổ xung thêm 40 chòm sao nữa. Đến năm 1922, Tổ Chức Thiên Văn Quốc Tế đã thống nhất về tên gọi và vùng trời của 88 chòm sao chính thức được sử dụng rộng rãi trong thiên văn học hiện đại

Sự hình thành nhận thức về các chòm sao đối với những miền địa lý, những nền văn hoá khác nhau là không giống nhau. Thiên văn học phương Đông có khái niệm về Nhị Thập Bát Tú, thiên văn học phương Tây có 12 chòm sao Hoàng Đạo … vì vậy trong khuôn khổ của tài liệu này chỉ xin trình bày về sự hình thành và hoàn thiện bản đồ bầu trời với 88 chòm sao chính thức được sử dụng rộng rãi ngày nay. Sự hình thành và phát triển này có thể chia thành những giai đoạn chính :

- Ptolemy tổng hợp 48 chòm sao có tên theo truyền thuyết Hy Lạp
- Sự phân chia các chòm sao mới ở bầu trời phương Nam
- Sự phân chia các chòm sao mờ ở bầu trời phương Bắc
- Sự phân chia các chòm sao mờ ở bầu trời phương Nam
- Việc công bố danh sách chính thức của Tổ Chức Thiên Văn Quốc Tế

Mỗi giai đoạn trên đều gắn liền với những danh mục sao nổi tiếng của những nhà thiên văn học tiêu biểu, đó là tác phẩm Almages của Ptolemy, Uranometria của Johann Bayer, Prodromus Astronomiae của Johannes Hevelius, danh mục sao của Abbe Nicolas Lacaille, tác phẩm Délimitation Scientifique des Constellations của Eugène Delporte …
1.1 Ptolemy tổng hợp 48 chòm sao có tên theo truyền thuyết Hy Lạp

Văn tự cổ nhất có đề cập đến các chòm sao được đặt theo các truyền thuyết Hy Lạp là bài thơ có tên là Phaenomena của Aratus vào khoảng thế kỷ thứ 3 trước công nguyên. Tác phẩm này đã đề cập đến 43 chòm sao và nhiều ngôi sao trong chòm được đặt tên theo các nhân vật trong thần thoại Hy Lạp. Đến thế kỷ 2 sau công nguyên, Ptolemy đã xuất bản tác phẩm Almagest, trong đó có liệt kê 48 chòm sao, các chòm sao này đa số đều thuộc bầu trời phương Bắc

48 chòm sao được Ptolemy đề cập trong tác phẩm Almages

1. Andromeda : Công Chúa Andromeda
2. Aquarius : Người Vác Bình Nước
3. Aquila : Chim Ưng
4. Ara : Đàn Tế Thần
5. Aries : Con Cừu
6. Argo Navis : Con Tàu Argos
7. Auriga : Người Đánh Xe
8. Bootes : Người Mục Đồng
9. Cancer : Con Cua
10. Canis Major : Con Chó Lớn
11. Canis Minor : Con Chó Nhỏ
12. Capriconus : Dê Đuôi Cá
13. Cassiopeia : Hoàng Hậu Cassiopeia
14. Centaurus : Nhân Mã
15. Cepheus : Vua Cepheus
16. Cetus : Cá Voi
17. Corona Austrina : Vương Miện Phương Nam
18. Corona Borealis : Vương Miện Phương Bắc
19. Corvus : Con Quạ
20. Crater : Cái Cốc
21. Cygnus : Chim Thiên Nga
22. Delphinus : Cá Heo
23. Draco : Con Rồng
24. Equuleus : Con Ngựa Nhỏ
25. Eridanus : Sông Eridanus
26. Gemini : Anh Em Sinh Đôi
27. Hercules : Dũng Sĩ Hercules
28. Hydra : Rắn Nhiều Đầu
29. Leo : Sư Tử
30. Lepus : Con Thỏ
31. Libra : Cái Cân
32. Lupus : Con Chó Sói
33. Lyra : Đàn Lia
34. Ophiuchus : Người Giữ Rắn
35. Orion : Dũng Sĩ Orion
36. Pegasus : Ngựa Có Cánh
37. Perseus : Dũng Sĩ Perseus
38. Pisces : Hai Con Cá
39. Piscis Austrinus : Con Cá Phương Nam
40. Sagitta : Mũi Tên
41. Sagittarius : Nhân Mã Bắn Cung
42. Scorpius : Con Bọ Cạp
43. Serpens : Con Rắn
44. Taurus : Con Bò
45. Triangulum : Hình Tam Giác
46. Ursa Major : Con Gấu Lớn
47. Ursa Minor : Con Gấu Nhỏ
48. Virgo : Thiếu Nữ

Sau Ptolemy khoảng 1500 năm, các bản đồ của các nhà thiên văn Châu Âu và Ả Rập đều dựa trên các chòm sao trong Almages. Phải đến năm 1551, nhà thiên văn Hà Lan Gerardus Mercator đã tách một phần của chòm sao Aquila thành chòm Antinous và một phần của chòm sao Leo thành chòm Coma Berenices. Vào năm 1602, hai chòm sao trên đã được nhà thiên văn Đan Mạch Tycho Brahe đề cập đến trong danh mục sao của ông. Tuy nhiên sau này, chòm Antinous đã bị ghép lại với chòm Aquila còn chòm Coma Berenices (mái tóc của hoàng hậu Berenices) trở thành một trong 88 chòm sao chính thức ngày nay

_________________
nhóc funny hêhhêhhhêhhêhêh
avatar
phamle_long
Ê-đi-sơn Thái Nguyên đóa nha
Ê-đi-sơn Thái Nguyên đóa nha

Nam Tổng số bài gửi : 1040
Age : 24
Nơi sinh : từ cát bụi
Tính cách : dở dở ương ương
Nghề nghiệp/Sở thích : nghe nhạc
Registration date : 25/03/2007

Xem lý lịch thành viên http://360.yahoo.com/?rfs=msgr&rfp=event%3DToolBar%26dest%3DMing

Về Đầu Trang Go down

Re: Các chòm sao

Bài gửi  phamle_long on Sun May 27, 2007 6:53 pm

1.2 Sự phân chia các chòm sao mới ở bầu trời phương Nam

Vào thế kỷ 16, các nhà hàng hải châu Âu đã tiến hành những cuộc thám hiểm đến những vùng đất Nam Bán Cầu. Những chuyến đi của hạm đội Hà Lan cùng với sự đóng góp của Petrus Plancius, Pieter Dirkszoon Keyser, Frederick de Houtman đã lập nên danh mục những vì sao thuộc bầu trời phương Nam chưa được những nhà thiên văn cổ Hy Lạp biết đến. Những chuyến thám hiểm của Pieter Dirkszoon Keyser và Frederick de Houtman đã đóng góp cho Thiên Văn Học thế giới thêm 12 chòm sao phương Nam :

1. Apus : Chim Thiên Đường
2. Chamaleon : Con Tắc Kè
3. Dorado : Cá Kiếm
4. Grus : Con Sếu
5. Hydrus : Rắn Nước
6. Indus : Người Indian
7. Musca : Con ruồi
8. Pavo : Con Công
9. Phoenix : Chim Phượng Hoàng
10. Triangulum Australe : Tam Giác Phương Nam
11. Tucana : Chim Tu-căng
12. Volan : Cá Chuồn

Những chòm sao trên được mọi người thời bấy giờ biết đến rộng rãi sau khi được nhà thiên văn người Đức Johann Bayer liệt kê trong tác phẩm Uranometria xuất bản năm 1603.

Trong thời gian này, Petrus Plancius, nhà thiên văn Hà Lan cũng đã phân định và đặt tên cho 3 chòm sao mới :

1. Columba : Chim Bồ Câu
2. Monoceros : Con Kỳ Lân (ngựa có sừng)
3. Camelopardalis : Hươu Cao Cổ

Cả 3 chòm sao này đều thuộc vào vùng trời đã được quan sát bởi các nhà thiên văn Hy Lạp cổ. Đây là tập hợp các ngôi sao mờ mà chưa được Ptolemy đề cập đến hoặc được tách ra từ những chòm sao cũ. Hai chòm sao Columba và Monoceros nằm ở bầu trời phương Nam còn chòm Camelopardalis nằm khá gần thiên cực Bắc

Chòm Crux (Chữ Thập Phương Nam) trước đây được coi là một phần của chòm Centaurus, với những nhà thiên văn Hy Lạp cổ, các sao thuộc vùng trời này luôn nằm gần đường chân trời. Tuy nhiên, đối với những nhà thám hiểm thế kỷ 16, các sao thuộc chòm này đóng vai trò quan trọng trong việc xác định thời gian và phương hướng. Vào năm 1679, Augustine Royer đã tách riêng và đặt tên cho chòm sao này. Đây là chòm nhỏ nhất trong số 88 chòm sao
1.3 Sự phân chia các chòm sao mờ ở bầu trời phương Bắc

Bầu trời phương Bắc trong một thời gian dài tưởng như đã được bao phủ đầy đủ bởi các chòm sao có tên trong thần thoại Hy Lạp thì đến cuối thế kỷ 17 đã được bổ xung bởi những quan sát của nhà thiên văn Ba Lan Johannes Hevelius (1611 – 1687). Với các quan trắc được thực hiện vô cùng tỷ mỷ tại Danzig, Ba Lan, Hevelius đã công bố một bản đồ sao có thể được coi là chính xác nhất đối với những quan trắc tiến hành bằng mắt thường. Tác phẩm Prodromus Astronomiae của Hevelius đã được xuất bản vào năm 1690 (sau khi ông mất). Tác phẩm này đã liệt kê tất cả 1564 ngôi sao. Trong tác phẩm này Johannes Hevelius đã phân định và đặt tên cho 7 chòm sao mới :

1. Canes Venatici : Chó Săn
2. Lacerta : Con Thằn Lằn
3. Leo Minor : Sư Tử Nhỏ
4. Lynx : Mèo Rừng
5. Scutum : Cái Khiên
6. Sextans : Kính Sextans
7. Vulpecula : Con Cáo

Các chòm sao này đều nằm ở bán cầu bắc và đều rất mờ
1.4 Sự phân chia các chòm sao mờ ở bầu trời phương Nam

Việc đặt tên các chòm sao cuối cùng trong danh sách 88 chòm sao chính thức là công lao của nhà thiên văn học người Pháp Abbe Nicolas Lacaille. Năm 1750, de Lacaille tiến hành những quan sát thiên văn tại dãy núi Table, Nam Phi. Trong khoản một năm, với chiếc kính thiên văn đường kính 1,5 inch, ông đã đo đạc vị trí của khoảng 10000 ngôi sao. Năm 1754, de Lacaille trở về Pháp và năm 1756, ông xuất bản danh mục sao của bầu trời phương Nam. Trong danh mục sao này, Abbe Nicolas Lacaille đã phân định và đặt tên 14 chòm sao mới thuộc bầu trời phương Nam. Các chòm sao này đều rất mờ. Trong số 14 chòm sao này thì 3 chòm tôn vinh các hoạt động nghệ thuật, 10 chòm còn lại được đặt tên theo các dụng cụ khoa học còn một chòm được đặt tên theo địa danh, cụ thể như sau :

3 chòm sao tôn vinh các hoạt động nghệ thuật :

1. Caelum : cái đục
2. Pictor : giá vẽ
3. Sculptor : nhà điêu khắc

10 chòm sao đặt tên theo các dụng cụ khoa học :

1. Antlia : máy hơi nước (the air pump)
2. Circinus : cái compa
3. Fornax : cái lò, dùng trong thí nghiệm hoá học
4. Horologium : đồng hồ quả lắc, một phát minh của nhà thiên văn người Hà Lan Christian Huygens
5. Microscopium : kính hiển vi
6. Normal : cái êke
7. Octans : tên một dụng cụ dùng trong thiên văn và hàng hải, được John Hadley phát minh
8. Pyxis : cái la bàn
9. Reticulum : tên một dụng cụ trong thiên văn
10. Telescopium : kính viễn vọng

1 chòm sao được đặt tên theo địa danh :

Mensa : núi Table (Table Mountain) tên ngọn núi nơi làm việc của Abbe Nicolas Lacaille

Bên cạnh việc đặt tên mới cho 14 chòm sao, de Lacaille còn chia nhỏ chòm sao Argo Navis thành 3 chòm sao sau :

1. Carina : Sống tàu Argo
2. Puppis : Đuôi tàu Argo
3. Vela : Cánh buồm

Theo một số tài liệu thì Argo Navis được chia thành 4 phần bao gồm 3 chòm sao trên và chòm Pyxis. Tuy nhiên nói một cách tổng quát, những chòm sao trên đều được de Lacaille đặt tên và phân định

_________________
nhóc funny hêhhêhhhêhhêhêh
avatar
phamle_long
Ê-đi-sơn Thái Nguyên đóa nha
Ê-đi-sơn Thái Nguyên đóa nha

Nam Tổng số bài gửi : 1040
Age : 24
Nơi sinh : từ cát bụi
Tính cách : dở dở ương ương
Nghề nghiệp/Sở thích : nghe nhạc
Registration date : 25/03/2007

Xem lý lịch thành viên http://360.yahoo.com/?rfs=msgr&rfp=event%3DToolBar%26dest%3DMing

Về Đầu Trang Go down

Re: Các chòm sao

Bài gửi  phamle_long on Sun May 27, 2007 6:54 pm

1.5 Việc công bố danh sách chính thức của Tổ Chức Thiên Văn Quốc Tế

Năm 1922, Tổ Chức Thiên Văn Quốc Tế (International Astronomy United) đã tổ chức cuộc họp trong đó thống nhất về danh sách 88 chòm sao chính thức được sử dụng trong thiên văn học hiện đại cũng như chỉ rõ cách gọi tên các chòm sao, cách gọi tên các sao trong chòm và ranh giới của các chòm sao. Vào năm 1930, Eugène Delporte nhà thiên văn học người Bỉ đã xuất bản tác phẩm Délimitation Scientifique des Constellations trong đó có nói đến bản đồ sao hiện đại và vạch ra ranh giới phân định vùng trời giữa các chòm sao.

Trong một thời gian dài, khái niệm chòm sao được biết đến như những “hình ảnh tưởng tượng” những sinh vật hoặc đồ vật từ những ngôi sao và đường nối tưởng tượng giữa chúng. Tuy nhiên trong Thiên Văn Học hiện đại thì các chòm sao được hiểu là “những vùng trời”. Những vùng này được phân định ranh giới rõ ràng tương tự như những Quốc Gia trên Thế Giới

Tên của 88 chòm sao chính thức đã được đề cập đến trong các phần trên, trong khuôn khổ tài liệu này không liệt kê chi tiết về tên viết tắt, cách gọi tên các sao trong 1 chòm, các bạn có thể tìm những thông tin này ở rất nhiều trang web, dưới đây là một số địa chỉ

http://www.cosmobrain.com/cosmobrain/res/constellations.html

http://webs.byu.edu/christensen/Physics%20127/Figures/Knowing%20the%20Heavens/Constellation%20List.htm

Trong tài liệu này cũng không có bản đồ sao, trên internet, các trang web cung cấp bản đồ sao là rất nhiều, các bạn có thể tìm bản đồ sao ở một số trang web với các từ khóa như “star chart”, “sky map”. Dưới đây là đường link để download file pdf trình bày một bản đồ sao khá rõ ràng và đầy đủ :

www.astro.uiuc.edu/~uias/documents/equatorial.pdf

file có dạng pdf, dung lượng khoảng 600KB

Nội dung của phần 1 được viết dựa trên nội dung của tài liệu tại hai địa chỉ link sau :

http://users.macunlimited.net/ianrid/startales/startales1a

http://astroinfo.ro/carti/LoreofStars.pdf

file có dạng pdf, dung lượng khoảng 92 KB

_________________
nhóc funny hêhhêhhhêhhêhêh
avatar
phamle_long
Ê-đi-sơn Thái Nguyên đóa nha
Ê-đi-sơn Thái Nguyên đóa nha

Nam Tổng số bài gửi : 1040
Age : 24
Nơi sinh : từ cát bụi
Tính cách : dở dở ương ương
Nghề nghiệp/Sở thích : nghe nhạc
Registration date : 25/03/2007

Xem lý lịch thành viên http://360.yahoo.com/?rfs=msgr&rfp=event%3DToolBar%26dest%3DMing

Về Đầu Trang Go down

Re: Các chòm sao

Bài gửi  phamle_long on Sun May 27, 2007 6:54 pm

2 Các hệ tọa độ thiên văn

Nội dung phần này sẽ trình bày về cách xác định một điểm trên bầu trời (cũng tương tự như việc xác định một địa điểm trên trái đất dựa vào kinh tuyến và vĩ tuyến). Vì phải dùng đến một số khái niệm như Thiên Cầu, Hoàng Đạo cho nên tôi sẽ giành phần đầu của chương để giải thích những khái niệm này. Nội dung của phần này là trích dẫn một số đoạn từ trang 22 đến trang 27 tác phẩm “Lịch hai thế kỷ và các Lịch Vĩnh Cửu” của tác giả Lê Thành Lân xuất bản năm 1995. Như đã trình bày ở trên, trong tài liệu này tôi rất hạn chế post ảnh trực tiếp, các bạn có thể tham khảo thêm các hình vẽ minh họa các khái niệm trên trong topic “Ban có biết … (bí ẩn các vì sao)” box thienvanhoc theo đường link sau :

http://ttvnol.com/thienvanhoc/273027/trang-1.ttvn

Các hình vẽ minh họa các khái niệm như thiên cầu, thiên đỉnh nằm ngay tại trang đầu của topic. Trong phần hai của chương này tôi sẽ trình bày về hệ tọa độ được sử dụng chính thức để xác định vị trí các vật thể thiên văn : Equatorial Coordinate System (tôi tạm gọi là hệ tọa độ tuyệt đối). Rất tiếc là tôi chưa trình bày kỹ trong tài liệu lần này về hệ tọa độ tương đối với các khái niệm như : đường chân trời (horizon), thiên đỉnh (zenith). Sự thiếu sót này sẽ được bổ xung sau
2.1 Một số khái niệm về tọa độ trời

Vào ban đêm, quan sát thật lâu ta thấy hàng nghìn ngôi sao lấp lánh, dường như gắn bó chặt chẽ với nhau làm thành một vòng trời - Thiên Cầu, cùng quay xung quanh sao Bắc Cực (Thiên Cực Bắc), sao ở gần thì quay thành một vòng tròn, sao ở xa thì mọc ở phương Đông rồi lặn ở phương Tây. Ấy là do Trái Đất tự quay quanh mình nó, một ngày một đêm thì được một vòng; chúng ta đứng yên trên Trái Đất cứ tưởng Trái Đất đứng yên, còn thiên cầu thì quay tròn. Ảo giác đó cho ta nhận biết chuyển động tương đối của Thiên Cầu đối với Trái Đất. Đó là nhật động (chuyển động trong ngày). Trục quay của Thiên Cầu đi qua thiên cực Bắc gọi là trục vũ trụ

Quan sát nhiều ngày liên tiếp vào lúc Mặt Trời lặn hoặc lúc Mặt Trời mọc, ta sẽ thấy vào những ngày khác nhau Mặt Trời mọc hoặc lặn gần các sao khác nhau, tức là nó dịch chuyển chậm trên Thiên Cầu, từ tây sang đông, ngược chiều nhật động, như con cá bơi ngược dòng sông. Đó là do Trái Đất quay xung quanh Mặt Trời. Một cách tương đối, ta coi là Trái Đất đứng yên, còn Mặt Trời thì chuyển động; hàng ngày Mặt Trời mọc ở phương đông và lặn ở phương tây. Hướng về Bắc Cực, ta thấy Mặt Trời quay từ phải sang trái, ngược chiều kim đồng hồ. Chuyển động này tạo nên chu kỳ sáng tối, chu kỳ ngày đêm : hình thành một đơn vị thời gian rất quan trọng là ngày. Chu kỳ này được gọi là ngày sao, có độ dài là 23 giờ 56 phút 4 giây. Nói một cách chính xác : ngày sao là thời gian Trái Đất tự quay tròn một vòng so với các sao, hoặc là thời gian một ngôi sao trở lại kinh tuyến địa phương

Trái Đất quay quanh Mặt Trời theo một quỹ đạo hình elip trên mặt phẳng hoàng đạo với tốc độ không đều và với chu kỳ là 365,256361 ngày (365 ngày 6 giờ 9 phút 9,5 giây). Chu kỳ này được gọi là năm vũ trụ. Nói một cách chính xác, năm vũ trụ là thời gian cần thiết để từ một điểm cố định, Mặt Trời quay được 360o

Quỹ đạo của Mặt Trời trong một năm trên Thiên Cầu được gọi là Hoàng Đạo. Vùng phụ cận của hoàng đạo về cả hai phía, mỗi phía 8o vĩ được gọi là Hoàng Đới

Mặt phẳng vuông góc với Trục Vũ Trụ cắt Thiên Cầu theo một vòng tròn lớn, vòng tròn này được gọi là xích đạo trời.

Điểm mốc quan trọng là một trong hai điểm cắt của hoàng đạo với xích đạo trời. Khi Mặt Trời từ Nam lên Bắc đi tới điểm cắt đó là thời điểm Xuân Phân, hôm đó là ngày giữa xuân, ngày đêm dài ngắn bằng nhau, khí hậu mát mẻ, không nóng, không lạnh, ta gọi điểm đó là 0o

2.2 Equatorial Coordinate System : Hệ tọa độ tuyệt đối

Hệ tọa độ tuyệt đối sử dụng hai mốc để xác định tọa độ là xích đạo trời và điểm xuân phân. Một vị trí trên thiên cầu sẽ được xác định qua hai tham số sau :

• DEC (Declination) : chỉ góc lệch so với xích đạo trời. Những điểm nằm trên Bắc Bán Cầu có giá trị DEC dương, những điểm nằm trên Nam Bán Cầu có giá trị DEC âm. DEC tương tự như vĩ độ trên Trái Đất.

Đơn vị của DEC là độ. Điểm nằm trên xích đạo trời có DEC = 0o, thiên cực Bắc có DEC = 90o, thiên cực Nam có DEC = -90o

• RA (Right Ascension) : chỉ góc lệch so với điểm xuân phân. Đơn vị của RA là giờ (từ 0 – 24) hoặc độ (từ 0 – 360)

RA được ký hiệu là ký tự alpha, DEC được ký hiệu là ký tự delta

Ngoài hệ tọa độ trên còn hệ tọa độ tương đối phụ thuộc vào thời điểm và vị trí quan sát. Tuy nhiên tôi không trình bày về hệ tọa độ tương đối trong khuôn khổ tài liệu này. Các bạn có thể tham khảo tại địa chỉ link sau :

http://www.astro.virginia.edu/~teacha/130_manual/node9.html

_________________
nhóc funny hêhhêhhhêhhêhêh
avatar
phamle_long
Ê-đi-sơn Thái Nguyên đóa nha
Ê-đi-sơn Thái Nguyên đóa nha

Nam Tổng số bài gửi : 1040
Age : 24
Nơi sinh : từ cát bụi
Tính cách : dở dở ương ương
Nghề nghiệp/Sở thích : nghe nhạc
Registration date : 25/03/2007

Xem lý lịch thành viên http://360.yahoo.com/?rfs=msgr&rfp=event%3DToolBar%26dest%3DMing

Về Đầu Trang Go down

Re: Các chòm sao

Bài gửi  phamle_long on Sun May 27, 2007 6:55 pm

3 Các chòm sao Hoàng Đạo

Nội dung của phần này sẽ trình bày các khái niệm về Cung Hoàng Đạo, các chòm sao Hoàng Đạo và sự sai khác của những khái niệm trên từ lúc hình thành cho đến thời điểm hiện tại. Trong nội dung tiếp theo, cần phải phân biệt rõ hai khái niệm : Thiên Văn Học và Chiêm Tinh Học
3.1 Sự hình thành khái niệm về các cung Hoàng Đạo

Như ở trên đã nói, quỹ đạo của Mặt Trời trong một năm trên Thiên Cầu được gọi là Hoàng Đạo. Vùng phụ cận Hoàng Đạo về cả hai phía, mỗi phía 8o vĩ (DEC) được gọi là Hoàng Đới. Hoàng Đới được những nhà Thiên Văn phương Tây cổ chia thành 12 phần bằng nhau gọi là 12 cung hoàng đạo

Trong nội dung tài liệu này không có hình minh họa chi tiết cho những điều trên, các bạn có thể tham khảo hình minh họa về Hoàng Đạo, Hoàng Đới trong topic “Bạn có biết … (bí ẩn các vì sao)” tại trang 1 và 2 theo địa chỉ link sau :

http://ttvnol.com/thienvanhoc/273027/trang-1.ttvn

Điểm xuân phân được chọn là điểm đầu tiên của 12 cung Hoàng Đạo, điểm này ứng với đầu cung Aries (Bạch Dương), từ đó thuận theo thiên độ thì lần lượt đến các cung Taurus, Gemini, Cancer, Leo, Virgo, Libra, Scorpius, Sagittarius, Aquarius và Pisces. Mỗi cung có chiều rộng bằng nhau và bằng 30o. Tên mỗi cung được đặt theo tên một chòm sao nằm trong vùng trời có cung đó vào thời điểm cách đây 2000 năm

Khái niệm 12 cung hoàng đạo ngày nay chủ yếu được nhắc tới trong chiêm tinh học - Astrology. Theo chiêm tinh học, tử vi một người sẽ tương ứng với cung Hoàng Đạo chứa Mặt Trời vào ngày sinh của người đó, cụ thể như sau :

01. 21/03 – 19/04 : Aries (Bạch Dương)
02. 20/04 - 20/05 : Taurus (Kim Ngưu)
03. 21/05 – 21/06 : Gemini (Song Tử, Song Nam)
04. 22/06 – 22/07 : Cancer (Cự Giải)
05. 23/08 – 22/09 : Leo (Sư Tử)
06. 23/07 – 22/08 : Virgo (Xử Nữ)
07. 23/09 – 23/10 : Libra (Thiên Bình)
08. 24/10 – 21/11 : Scorpius (Thiên Yết, Bọ Cạp)
09. 22/11 – 21/12 : Sagittarius (Nhân Mã)
10. 22/12 – 19/01 : Capriconus (Ma Kết)
11. 20/01 – 18/02 : Aquarius (Bảo Bình)
12. 19/02 – 20/03 : Pisces (Song Ngư)
3.2 Ảnh hưởng của hiện tượng tuế sai đến các cung hoàng đạo

Trục Vũ Trụ (trục đi qua Thiên Cực Nam và Thiên Cực Bắc) cũng chuyển động và vạch nên một hình nón tưởng tượng với chu kỳ là 25800 năm, hiện tượng này gọi là hiện tượng Tuế Sai – Precession.

Hiện tượng Tuế Sai khiến cho điểm xuân phân cũng dịch chuyển mỗi năm khoảng 50,256 giây (RA). Do khái niệm các cung Hoàng Đạo ra đời cách đây khoảng 2000 năm cho nên đến nay, điểm xuân phân đã lệch đi khoảng 30o, điều này có nghĩa là cung Aries sẽ tương ứng với vùng trời có chòm sao Pisces, cung Taurus sẽ tương ứng với vùng trời có chòm sao Aries … Nếu nhìn vào bản đồ sao, ta thấy điểm xuân phân (DEC =0o, RA = 0o) sẽ nằm trong vùng trời có chòm sao Pisces. Điều này có nghĩa là vào ngày 21/03, Mặt Trời sẽ không nằm trong vùng trời chứa các ngôi sao của chòm Aries mà nằm trước các ngôi sao của chòm Pisces. Tuy nhiên Chiêm Tinh Học không để ý đến điều này, những người sinh trong thời gian từ 21/03 – 19/04 vẫn thuộc cung Aries – Bạch Dương trong khi thực tế thì vào ngày 21/03 Mặt Trời nằm trong vùng trời thuộc chòm sao Pisces, ta có thể dùng các phần mềm giả lập để kiểm tra điều này


3.3 Sự tương ứng giữa các cung Hoàng Đạo và các chòm sao Hoàng Đạo

Cách đây 2000 năm (khi điểm xuân phân còn nằm trước các ngôi sao của chòm Aries), các nhà thiên văn cổ đại chia Hoàng Đới thành 12 phần bằng nhau, mỗi phần được đặt tên theo một chòm sao nằm trong vùng trời đó. Tuy nhiên, nhìn vào bản đồ sao ta cũng thấy có sự khác về kích thước, số các ngôi sao trong 1 chòm. Có những chòm sao rất nhỏ như Aries, Cancer nhưng cũng có những chòm rất to như Pisces, Scorpius … Điều này có nghĩa là kích thước của các chòm sao không hề tương ứng với độ lớn của cung Hoàng Đạo. Năm 1922, ranh giới giữa các chòm sao đã được chính thức phân định bởi Tổ Chức Thiên Văn Quốc Tế (xem phần 1.5). Lúc này khái niệm về các chòm sao – constellation không còn là tập các ngôi sao với những hình nối tưởng tượng mà đã trở thành các vùng trời được phân định với nhau bằng các đường biên rõ ràng. Điều này dẫn đến việc đường Hoàng Đạo sẽ đi qua vùng trời của chòm sao Ophiuchus. Xét theo quan điểm thiên văn học – astronomy (phân biệt với quan điểm của chiêm tinh học - astrology), vào những năm cuối thế kỷ 20, đầu thế kỷ 21, khoảng thời gian mà Mặt Trời nằm trong vùng trời của các chòm sao cụ thể như sau :

Capricornus 19/01 – 15/02
Aquarius 16/02 – 11/03
Pisces 12/03 – 18/04
Aries 19/04 - 13/05
Taurus 14/05 - 19/06
Gemini 20/06 - 20/07
Cancer 21/07 - 09/08
Leo 10/08 - 15/09
Virgo 16/09 - 30/10
Libra 31/10 - 22/11
Scorpius 23/11 - 29/11
Ophiuchus 30/11 - 17/12
Sagittarius 18/12 - 18/01

(Bảng trên được trích dẫn từ trang web có địa chỉ link
http://www.griffithobs.org/SkyOphiuchus.html)

Qua bảng trên ta thấy sự khác nhau về Hoàng Đạo giữa astronomy - Thiên Văn Học và astrology – Chiêm Tinh Học. Sự sai khác này bắt nguồn từ yếu tố khách quan là hiện tượng tuế sai và yếu tố chủ quan là sự phân định rõ ràng danh giới giữa các chòm sao (Vào thời điểm cách đây 2000 năm thì không có sự sai khác này). Tóm lại, kết thúc phần trình bày này, tôi xin nhấn mạnh sự khác nhau giữa khái niệm “Cung Hoàng Đạo” và khái niệm “các chòm sao Hoàng Đạo” giữa Thiên Văn Học (Astronomy) và Chiêm Tinh Học (Astrology)

_________________
nhóc funny hêhhêhhhêhhêhêh
avatar
phamle_long
Ê-đi-sơn Thái Nguyên đóa nha
Ê-đi-sơn Thái Nguyên đóa nha

Nam Tổng số bài gửi : 1040
Age : 24
Nơi sinh : từ cát bụi
Tính cách : dở dở ương ương
Nghề nghiệp/Sở thích : nghe nhạc
Registration date : 25/03/2007

Xem lý lịch thành viên http://360.yahoo.com/?rfs=msgr&rfp=event%3DToolBar%26dest%3DMing

Về Đầu Trang Go down

Re: Các chòm sao

Bài gửi  soc_con on Sun Jun 01, 2008 11:38 am

troai` oai, may' ng` nay` kim' dau ra hay j, thong thai' ghia nun, nguong~ mo. nguong~ mo. wa' Basketball cheers Very Happy
avatar
soc_con
Học sinh đã quen với lớp trường
Học sinh đã quen với lớp trường

Nữ Tổng số bài gửi : 21
Age : 25
Nơi sinh : tren troi` roi xuong' 9/1 vip so` tai
Tính cách : thik' du? thu' & ng` minh` thik'
Registration date : 31/05/2008

Xem lý lịch thành viên http://360.yahoo.com/?rfs=msgr&rfp=event%3DToolBar%26dest%3DMing

Về Đầu Trang Go down

Re: Các chòm sao

Bài gửi  adelaide on Sun May 10, 2009 6:02 pm

ljfsdfksdkfs

adelaide
Học sinh còn bỡ ngỡ
Học sinh còn bỡ ngỡ

Tổng số bài gửi : 2
Age : 24
Nơi sinh : nha trang
Registration date : 25/04/2009

Xem lý lịch thành viên

Về Đầu Trang Go down

Re: Các chòm sao

Bài gửi  adelaide on Sun May 10, 2009 6:04 pm

ban oi, hinh nhu sai ui hay sao do, minh nghe noi libra la tu 24/9 toi 23/10, Very Happy

adelaide
Học sinh còn bỡ ngỡ
Học sinh còn bỡ ngỡ

Tổng số bài gửi : 2
Age : 24
Nơi sinh : nha trang
Registration date : 25/04/2009

Xem lý lịch thành viên

Về Đầu Trang Go down

Re: Các chòm sao

Bài gửi  Sponsored content


Sponsored content


Về Đầu Trang Go down

Về Đầu Trang


 
Permissions in this forum:
Bạn không có quyền trả lời bài viết